7jun, 17
arbeids- en rusttijden

Na de zelfrijdende auto komt in de binnenvaart de discussie op gang over autonoom varende schepen. Als een schip zelf kan varen scheelt dat personeel en dus kosten en als er geen personeel aan boord hoeft te zijn, kan ook die ruimte worden gebruikt voor lading.  Het lijkt allemaal heel aantrekkelijk. Los van de vraag of het  technisch kan en wenselijk is, lijkt het goed ook vast eens naar de juridische voetangels en klemmen te kijken.

Wat is een zelf varend schip? In het begin zal er waarschijnlijk nog wel één mens aan boord zijn, een ‘operator’ die in de stuurstoel zit en de besturing overneemt op drukke scheepvaartroutes, in havens en in geval van calamiteiten. Maar op termijn is het technologisch mogelijk schepen echt alleen te laten varen op basis van in de computers ingevoerde gegevens. Computers die steeds ‘slimmer’ worden doordat opgedane ervaringen worden geïntegreerd in het systeem.

Maar wie is er aansprakelijk als er iets mis gaat ? De eigenaar van het schip, de fabrikant van het autonome systeem of de operator die straks vanaf de wal een aantal schepen tegelijk in de gaten houdt ? Alle (internationale) regelgeving is nu gebaseerd op de vooronderstelling dat schepen bemand zijn. En er is nogal wat regelgeving! Alleen in de binnenvaart hebben we al te maken met de EU in Brussel, de CCR in Straatsburg, allerlei landelijke wetten en regels  en dan zal er ook nog aansluiting gezocht moeten worden met de zeevaart.
Op dit moment heeft de eigenaar van het schip de verregaande plicht ervoor te zorgen dat varen zo veilig mogelijk gebeurt. Als schepen ‘zelf gaan varen’ zullen er in ieder geval afspraken gemaakt moeten worden over de ‘monitoring’ van het schip en de aansprakelijkheden van de operator.  Daar zullen schipper/eigenaren en verzekeraars de komende jaren al een flinke kluif aan hebben.

Wordt er gekozen voor een risico-aansprakelijkheid  voor autonoom varende schepen? Wordt de producent van de data aansprakelijk voor schade veroorzaakt door een gebrek in schip en/of de gegevens in de computer?  Of wordt gekozen voor de zorgvuldigheidsnorm, wat inhoudt dat partijen ten opzichte van elkaar een bepaalde mate van zorgzaamheid in acht moeten nemen, die past bij hun onderlinge verhouding en afhankelijk is van de situatie en waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor veiligheidsvoorschriften.

Vast staat in ieder geval dat de eigenaar van een schip die er voor kiest het schip zelfstandig te laten varen, altijd aan zal moeten tonen hoe en op grond van welke data zijn autonoom varende schip werkt. Hij blijft dus verantwoordelijk voor een ‘veilige vaart’. Al krijgt dat begrip in de toekomst een hele nieuwe dimensie.

VANDIJK advocaten - Ynke Ooykaas

mr. Ynke M.M. Ooykaas

Meer informatie? Neem contact met ons op!